Kontracepsioni: udhëzues i plotë për pilulën, spiralen, implantin dhe metodat e tjera

01Si të zgjedh metodën më të mirë të kontracepsionit?

Metoda më e mirë e kontracepsionit është ajo që është e sigurt për shëndetin tuaj, që i përshtatet jetës suaj dhe që do ta përdorni rregullisht. Nuk ekziston një metodë “më e mira” për të gjitha gratë: zgjedhja varet nga mosha, gjendja shëndetësore, plani për shtatzëni në të ardhmen, gjidhënia, duhani, migrena, rreziku për mpiksje gjaku dhe preferencat tuaja personale.

Kontracepsioni (ose planifikimi familjar) është përdorimi i qëllimshëm i një metode për të parandaluar shtatzëninë. Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) i grupon metodat sipas efektivitetit:

• Shumë efektive dhe afatgjata: implanti, spiralja (me bakër ose hormonale) dhe sterilizimi.
• Efektive kur përdoren saktë: pilula, injeksioni, patch-i dhe unaza vaginale.
• Më pak efektive: prezervativi, metodat natyrale dhe tërheqja (coitus interruptus).

Çfarë do të thotë “përdorim tipik” dhe “përdorim perfekt”? Përdorimi perfekt do të thotë që metoda përdoret gjithmonë saktë; përdorimi tipik përfshin harresat dhe gabimet e jetës së përditshme. Diferenca është e madhe te metodat që varen nga ju dhe pothuajse zero te metodat afatgjata. Sipas Manualit Global të Planifikimit Familjar të OBSH-së (2022), shtatzënitë për 100 gra në vitin e parë (përdorim tipik / përdorim perfekt) janë afërsisht:

• Implanti: 0,1 / 0,1
• Spiralja hormonale: 0,7 / 0,5
• Spiralja me bakër: 0,8 / 0,6
• Sterilizimi femëror: 0,5 / 0,5
• Injeksioni vetëm me progestinë: 4 / 0,2
• Pilula e kombinuar, mini-pilula, patch-i dhe unaza: 7 / 0,3
• Prezervativi mashkullor: 13 / 2
• Tërheqja: 20 / 4
• Pa asnjë metodë: rreth 85 shtatzëni për 100 gra në vit

Në jetën reale, kjo do të thotë që me pilulën rreth 7 gra në 100 mbeten shtatzënë brenda një viti, ndërsa me implantin ose spiralen më pak se 1 në 100. Për këtë arsye, Kolegji Amerikan i Obstetër-Gjinekologëve (ACOG) i rekomandon metodat afatgjata të kthyeshme (LARC: spiralja dhe implanti) si zgjedhje të linjës së parë, edhe për gratë e reja dhe adoleshentet, sepse nuk varen nga kujtesa e përditshme.

Pyetjet që ju ndihmojnë të zgjidhni:

1. Sa e rëndësishme është për ju të shmangni plotësisht një shtatzëni tani?
2. Kur mendoni të mbeteni shtatzënë: pas disa muajsh, pas disa vitesh apo kurrë?
3. A mund të merrni një pilulë çdo ditë, rreth së njëjtës orë?
4. A pini duhan, keni migrenë me aurë, tension të lartë ose histori mpiksjeje gjaku?
5. A jeni duke ushqyer me gji?
6. A keni nevojë edhe për mbrojtje nga infeksionet seksualisht të transmetueshme (IST)?
7. Si ndiheni për ndryshimet e menstruacioneve (më të lehta, të parregullta ose mungesë)?

Në Shqipëri, sipas Institutit të Shëndetit Publik (ISHP), metodat kontraceptive ofrohen falas në shërbimet publike që prej vitit 1996, por tërheqja ka qenë prej vitesh metoda më e përdorur (Anketa Demografike dhe Shëndetësore 2008–09). Një konsultë e mirë ju ndihmon të kaloni nga një metodë e pasigurt te një metodë që ju përshtatet vërtet.

02Pilula kontraceptive e kombinuar, patch-i dhe unaza: si funksionojnë dhe cilat janë efektet anësore?

Pilula e kombinuar, patch-i (ngjitësi në lëkurë) dhe unaza vaginale përmbajnë dy hormone, një estrogjen dhe një progestinë. Ato funksionojnë kryesisht duke penguar ovulacionin (lirimin e vezës nga vezorja) dhe duke trashur mukusin e qafës së mitrës, që spermatozoidet të kalojnë më me vështirësi.

Si përdoren:

• Pilula: merret çdo ditë, sipas skemës që ju shpjegon mjekja.
• Patch-i: ngjitet në lëkurë dhe ndërrohet çdo javë.
• Unaza vaginale: vendoset vetë në vaginë dhe mbahet rreth tre javë.

Efektiviteti: sipas OBSH-së, rreth 7 shtatzëni në 100 gra në vit me përdorim tipik dhe 0,3 me përdorim perfekt. Patch-i dhe unaza kanë avantazhin që nuk duhen kujtuar çdo ditë.

Përfitimet:

• Menstruacione zakonisht më të rregullta, më të lehta dhe më pak të dhimbshme.
• Përmirësim i akneve te shumë gra.
• Ulje e rrezikut për kancer të endometrit dhe të vezoreve, që vazhdon edhe vite pas ndërprerjes (OBSH).
• Mund të ndërpritet në çdo kohë dhe fertiliteti kthehet shpejt.

Kufizimet:

• Duhet përdorur saktë; harresat ulin efektivitetin.
• Nuk mbrojnë nga infeksionet seksuale.
• Nuk janë për çdo grua: disa gjendje shëndetësore e bëjnë estrogjenin të papërshtatshëm (shihni seksionin për estrogjenin).
• Disa barna, si disa antiepileptikë dhe rifampicina, mund të ulin efektin.

Efektet anësore të zakonshme, sidomos në 3 muajt e parë: njolla gjaku mes menstruacioneve, të përziera, ndjeshmëri e gjinjve, dhimbje koke dhe ndryshime të humorit. Zakonisht qetësohen vetë. Nëse vazhdojnë, mjekja mund t’ju propozojë një lloj tjetër.

Rreziku i rrallë por serioz: mpiksja e gjakut (tromboza venoze). Sipas Agjencisë Evropiane të Barnave (EMA), rreth 2 në 10 000 gra që nuk përdorin kontracepsion hormonal zhvillojnë mpiksje gjaku në vit, krahasuar me rreth 5–12 në 10 000 përdoruese, në varësi të llojit të progestinës. Rreziku është më i lartë gjatë shtatzënisë dhe pas lindjes sesa me pilulën. Kërkoni ndihmë urgjente nëse keni dhimbje ose ënjtje të njëanshme të këmbës, dhimbje gjoksi, frymëmarrje të vështirë, dhimbje koke të fortë dhe të papritur ose çrregullime të shikimit.

03Mini-pilula, implanti dhe injeksioni: metodat pa estrogjen

Metodat vetëm me progestinë nuk përmbajnë estrogjen, prandaj janë opsion i sigurt për shumë gra që nuk mund ta përdorin pilulën e kombinuar: gratë që ushqejnë me gji, duhanpirëset mbi 35 vjeç, gratë me migrenë me aurë ose me rrezik të shtuar për mpiksje gjaku.

Mini-pilula (pilula vetëm me progestinë):

• Merret çdo ditë pa pushim; disa lloje kërkojnë përpikmëri të madhe me orarin.
• Efektiviteti: 7 në 100 me përdorim tipik dhe 0,3 me përdorim perfekt (OBSH); gjatë gjidhënies rreth 1 në 100.
• Efekti anësor më i shpeshtë: menstruacione të parregullta ose njolla gjaku.

Implanti kontraceptiv:

• Është një shufër e vogël dhe fleksibël që vendoset nën lëkurën e krahut, me anestezi lokale, brenda pak minutash.
• Mbron për 3 deri në 5 vjet, në varësi të llojit.
• Është metoda më efektive e kthyeshme: 0,1 shtatzëni në 100 gra në vit (OBSH).
• Mund të hiqet kur të doni dhe fertiliteti kthehet shpejt.
• Efektet anësore: ndryshime të menstruacioneve (të parregullta, më të rralla ose mungesë), ndonjëherë dhimbje koke ose akne.

Injeksioni kontraceptiv:

• Bëhet çdo 1 deri në 3 muaj, në varësi të llojit.
• Efektiviteti: 4 në 100 me përdorim tipik dhe 0,2 me përdorim perfekt (OBSH), kryesisht nëse injeksioni bëhet në kohë.
• Pas ndërprerjes, kthimi i fertilitetit vonon mesatarisht rreth 4 muaj më shumë se me metodat e tjera (OBSH), prandaj nuk është zgjedhja ideale nëse planifikoni shtatzëni së shpejti.
• Te disa gra shoqërohet me shtim peshe (mesatarisht 1–2 kg në vit sipas OBSH-së) dhe me mungesë menstruacionesh.

Një grua me menstruacione të parregullta ose që mungojnë gjatë këtyre metodave nuk është në rrezik: gjaku nuk “mblidhet” brenda trupit. Kjo është një nga pyetjet më të shpeshta në konsultë.

Disponueshmëria e llojeve të ndryshme mund të ndryshojë në Shqipëri. Doktoresha ju shpjegon çfarë është në dispozicion dhe organizon metodën që ju përshtatet.

04Spiralja (DIU) me bakër dhe hormonale: sa e sigurt është dhe a dhemb vendosja?

Spiralja (dispozitivi intrauterin, DIU) është një pajisje e vogël në formë T-je që vendoset nga gjinekologu brenda mitrës. Është një nga metodat më efektive: më pak se 1 shtatzëni në 100 gra në vit, si me përdorim tipik ashtu edhe perfekt (OBSH).

Dy llojet kryesore:

• Spiralja me bakër: nuk ka hormone. Bakri i bën spermatozoidet të paafta për të fekonduar vezën. Mbron për shumë vite (deri në 10 vjet ose më shumë, në varësi të llojit) dhe mund të përdoret edhe si kontracepsion emergjent.
• Spiralja hormonale: liron sasi të vogla progestine brenda mitrës. Mbron për 3 deri në 8 vjet, në varësi të llojit. Shpesh i bën menstruacionet më të lehta dhe përdoret edhe për menstruacione të bollshme.

A dhemb vendosja e spirales? Shumica e grave ndjejnë ngërçe si dhimbjet e menstruacioneve për pak minuta. Procedura zakonisht zgjat disa minuta: ekzaminim gjinekologjik, matje e mitrës dhe vendosje. Doktoresha diskuton me ju mundësitë për ta bërë më të rehatshme. Ngërçet mund të vazhdojnë disa orë ose ditë.

Sa e sigurt është spiralja?

• Rënia (ekspulsioni): ndodh te rreth 1 në 20 gra, më shpesh në muajt e parë (NHS).
• Shpimi i mitrës: i rrallë, deri në rreth 2 në 1000 vendosje (FSRH).
• Infeksioni: rrezik i vogël, kryesisht në 3 javët e para pas vendosjes. Nëse ka rrezik për IST, mund të rekomandohet testim.
• Nëse ndodh shtatzëni (shumë rrallë), ka më shumë gjasa që të jetë jashtë mitrës, prandaj duhet vizitë menjëherë.

Efektet anësore: me spiralen me bakër, menstruacionet mund të jenë më të bollshme dhe më të dhimbshme në muajt e parë. Me spiralen hormonale, njollat e gjakut janë të zakonshme në fillim, pastaj menstruacionet zakonisht pakësohen ose mungojnë.

Kush mund ta përdorë? Edhe gratë që nuk kanë lindur dhe adoleshentet; sipas kritereve të OBSH-së, mosha vetëm nuk është arsye për ta refuzuar. Kontrolli pas vendosjes rekomandohet zakonisht pas 3–6 javësh. Në Klinika Gjata, ekografia mund të konfirmojë pozicionin e spirales kur nevojitet. Spiralja mund të hiqet në çdo kohë dhe fertiliteti kthehet shpejt.

05Prezervativi: a mbron nga shtatzënia dhe nga infeksionet seksuale?

Po. Prezervativi është e vetmja metodë kontraceptive që mbron njëkohësisht nga shtatzënia dhe nga infeksionet seksualisht të transmetueshme, përfshirë HIV-in (OBSH).

Efektiviteti sipas OBSH-së:

• Prezervativi mashkullor: 13 shtatzëni në 100 gra në vit me përdorim tipik, 2 me përdorim perfekt.
• Prezervativi femëror: 21 me përdorim tipik, 5 me përdorim perfekt.

Mbrojtja e dyfishtë do të thotë përdorimi i prezervativit bashkë me një metodë tjetër (p.sh. spiralen, implantin ose pilulën). Kjo rekomandohet sidomos me një partner të ri ose kur nuk jeni të sigurt për statusin e partnerit.

Këshilla praktike:

• Kontrolloni datën e skadencës dhe paketimin.
• Vendoseni para çdo kontakti gjenital, jo në mes të marrëdhënies.
• Me prezervativët prej lateksi përdorni lubrifikant me bazë uji ose silikoni; vajrat e dëmtojnë lateksin.
• Mos përdorni dy prezervativë njëkohësisht.
• Nëse keni alergji nga lateksi, ka prezervativë pa lateks.

Nëse prezervativi çahet ose rrëshqet: merrni parasysh kontracepsionin emergjent brenda 5 ditëve dhe flisni me mjeken për testimin e IST-ve.

06Pilula e ditës tjetër (kontracepsioni emergjent): deri kur funksionon?

Kontracepsioni emergjent mund të parandalojë shtatzëninë nëse përdoret brenda 5 ditëve (120 orëve) pas një marrëdhënieje të pambrojtur; sa më shpejt, aq më efektiv është (OBSH).

OBSH-ja rendit këto mundësi:

• Spiralja me bakër: metoda më efektive, mbi 99%, nëse vendoset brenda 5 ditëve. Pastaj mund të mbetet si kontracepsion afatgjatë.
• Pilula me ulipristal acetat: brenda 120 orëve; është më efektive se pilulat e tjera midis 72 dhe 120 orëve.
• Pilula me levonorgestrel: më efektive sa më shpejt të merret, idealisht brenda 72 orëve, me efekt që ulet me kalimin e kohës.

Pilulat emergjente mund të parandalojnë mbi 95% të shtatzënive kur merren brenda 5 ditëve (OBSH). Ato veprojnë kryesisht duke shtyrë ose penguar ovulacionin.

Fakte të rëndësishme:

• Kontracepsioni emergjent nuk shkakton abort dhe nuk dëmton një shtatzëni që ka filluar.
• Nuk ndikon në fertilitetin e ardhshëm.
• Nuk ka kundërindikacione absolute mjekësore për pilulat emergjente dhe nuk ka kufi moshe.
• Te gratë me indeks të masës trupore (BMI) mbi 30, pilulat janë më pak efektive, por mbeten të sigurta; spiralja me bakër mund të jetë zgjedhja më e mirë.
• Nëse villni brenda 2 orëve pas marrjes, kontaktoni mjeken ose farmacistin për një dozë tjetër.
• Efektet anësore (të përziera, dhimbje koke, gjakderdhje e parregullt, lodhje) janë zakonisht të lehta dhe kalimtare.

Kur nevojitet? Pas marrëdhënieje pa mbrojtje, kur prezervativi çahet, pas harrimit të pilulave, kur injeksioni është vonuar ose pas dhunës seksuale.

Çfarë pas? Kontracepsioni emergjent nuk është metodë e rregullt: përdorimi i shpeshtë çrregullon ciklin dhe është më pak efektiv se metodat e rregullta. Nëse menstruacioni vonon më shumë se 7 ditë, bëni test shtatzënie. Pyetni mjeken kur të filloni metodën e rregullt, sepse pas ulipristalit fillimi i menjëhershëm i një metode hormonale mund ta ulë efektin e tij.

07Metodat natyrale, tërheqja dhe metodat e përhershme: sa të sigurta janë?

Metodat natyrale (metodat e njohjes së fertilitetit) bazohen në identifikimin e ditëve pjellore të ciklit dhe shmangien e marrëdhënieve të pambrojtura në ato ditë. Përfshijnë metodën e kalendarit, matjen e temperaturës bazale, vëzhgimin e mukusit të qafës së mitrës dhe metodën simptotermale (kombinimi i tyre).

Sa efektive janë? Sipas CDC-së, me përdorim tipik ndodhin 2 deri në 23 shtatzëni në 100 gra në vit, në varësi të metodës dhe të disiplinës. Funksionojnë më mirë kur:

• Cikli është i rregullt.
• Keni marrë udhëzime të sakta dhe mbani shënime çdo ditë.
• Të dy partnerët bien dakord për ditët pa marrëdhënie ose me prezervativ.

Janë më pak të besueshme pas lindjes, gjatë gjidhënies, në perimenopauzë dhe kur cikli është i parregullt.

Tërheqja (coitus interruptus): 20 shtatzëni në 100 gra në vit me përdorim tipik (OBSH). Është metoda më e përhapur në Shqipëri sipas të dhënave demografike, por është ndër më pak të sigurtat dhe nuk mbron nga IST-të.

Metoda e amenorresë laktacionale (LAM): gjidhënia mbron nga shtatzënia vetëm nëse plotësohen të tria kushtet: foshnja është nën 6 muajsh, ushqehet vetëm ose pothuajse vetëm me gji, ditë e natë, dhe menstruacionet nuk janë rikthyer. Atëherë efektiviteti është rreth 2 në 100 me përdorim tipik (OBSH).

Metodat e përhershme:

• Sterilizimi femëror (lidhja e tubave): 0,5 shtatzëni në 100 gra në vit.
• Vazektomia (për burrat): rreth 0,15 në 100; nuk është efektive menjëherë, por pas rreth 3 muajsh.

Këto metoda duhet të konsiderohen të pakthyeshme. Vendimi merret pas një këshillimi të plotë. Duhet ditur që implanti dhe spiralja janë po aq efektive, por të kthyeshme. Doktoresha ju këshillon dhe ju drejton nëse zgjidhni një metodë të përhershme.

08A shton peshë pilula, a ndikon në fertilitet apo shkakton kancer? Mitet dhe faktet

Shumë gra heqin dorë nga kontracepsioni modern për shkak të frikërave që nuk mbështeten nga provat. Ja çfarë thonë studimet dhe organizatat ndërkombëtare.

Miti: “Pilula shton peshë.” Fakti: rishikimet sistematike Cochrane nuk kanë gjetur efekt të madh të pilulës së kombinuar mbi peshën. Disa gra ndjehen të fryra në muajt e parë, për shkak të mbajtjes së lëngjeve. Injeksioni është metoda që lidhet më shpesh me shtim peshe te disa gra.

Miti: “Pilula të lë sterile.” Fakti: sipas OBSH-së, metodat moderne kontraceptive nuk shkaktojnë infertilitet. Fertiliteti kthehet shpejt pas ndërprerjes së pilulës, patch-it, unazës, implantit dhe spirales. Vetëm pas injeksionit kthimi mund të vonojë disa muaj. Faktori kryesor që ul fertilitetin është mosha, jo kontracepsioni.

Miti: “Duhet bërë pushim nga pilula çdo disa vite.” Fakti: nuk ka arsye mjekësore për pushime; ato rrisin rrezikun e një shtatzënie të paplanifikuar.

Miti: “Pilula shkakton kancer.” Fakti: pilula e kombinuar ul rrezikun e kancerit të endometrit dhe të vezoreve, dhe ky efekt mbrojtës vazhdon edhe vite pas ndërprerjes (OBSH). Ka një rritje të vogël të rrezikut për kancer gjiri gjatë përdorimit, e cila zvogëlohet pas ndërprerjes, dhe një rritje të vogël të kancerit të qafës së mitrës pas përdorimit të gjatë; shkaku kryesor i këtij të fundit është HPV-ja, prandaj kontrollet e rregullta (Pap-testi/HPV) janë të rëndësishme.

Miti: “Spiralja shkakton abort.” Fakti: spiralja vepron kryesisht duke penguar fekondimin (OBSH). Nuk ndërpret një shtatzëni që ka filluar.

Miti: “Spiralja është vetëm për gratë që kanë lindur.” Fakti: sipas OBSH-së, edhe gratë që nuk kanë lindur mund ta përdorin.

Miti: “Pilula e ditës tjetër është abort.” Fakti: nuk shkakton abort; vepron duke shtyrë ovulacionin.

Miti: “Gjatë gjidhënies nuk mbetesh shtatzënë.” Fakti: gjidhënia mbron vetëm nëse plotësohen kushtet e metodës LAM.

Miti: “Tërheqja është po aq e sigurt.” Fakti: me përdorim tipik, rreth 1 në 5 gra mbetet shtatzënë brenda një viti (OBSH).

09Kontracepsioni pas lindjes, gjatë gjidhënies, pas abortit, për adoleshentet dhe në perimenopauzë

Kontracepsioni pas lindjes dhe gjatë gjidhënies Ovulacioni mund të kthehet para menstruacionit të parë. Gratë që nuk ushqejnë me gji mund të mbeten shtatzënë që rreth javës së 4-t pas lindjes (OBSH). OBSH-ja rekomandon të pritet të paktën 24 muaj pas një lindjeje para shtatzënisë tjetër. Sipas kritereve të OBSH-së:

• Metodat vetëm me progestinë (mini-pilula, implanti) mund të fillojnë herët dhe nuk ndikojnë në sasinë e qumështit.
• Spiralja mund të vendoset brenda 48 orëve pas lindjes ose nga java e 4-t e tutje.
• Metodat me estrogjen nuk rekomandohen gjatë 6 javëve të para të gjidhënies dhe zakonisht deri në 6 muaj; te gratë që nuk ushqejnë me gji, jo para 21 ditësh pas lindjes.
• Prezervativi mund të përdoret në çdo kohë.

Kontracepsioni pas abortit Fertiliteti mund të kthehet brenda rreth 2 javësh pas një aborti në tremujorin e parë. Sipas OBSH-së, pothuajse të gjitha metodat mund të fillojnë menjëherë, edhe në të njëjtën ditë; spiralja mund të vendoset menjëherë nëse nuk ka infeksion.

Adoleshentet dhe konsulta e parë

• Konsulta është konfidenciale dhe pa paragjykime. Mund të vini vetëm ose me një person që i besoni.
• Sipas OBSH-së, mosha vetëm nuk është arsye për të refuzuar asnjë metodë; ACOG-u i konsideron implantin dhe spiralen metoda të linjës së parë edhe për adoleshentet.
• Për të filluar pilulën, injeksionin ose implantin zakonisht nuk nevojitet ekzaminim gjinekologjik i brendshëm (OBSH).
• Prezervativi rekomandohet gjithmonë për mbrojtje nga IST-të.

Perimenopauza (zakonisht pas moshës 40 vjeç) Fertiliteti ulet, por shtatzënia mbetet e mundur. Sipas FSRH-së (Mbretëria e Bashkuar), kontracepsioni rekomandohet deri 12 muaj pas menstruacionit të fundit nëse jeni mbi 50 vjeç, ose 2 vjet nëse jeni nën 50; shumica e grave mund ta ndërpresin në moshën 55 vjeç. Spiralja hormonale ndihmon edhe me menstruacionet e bollshme, që janë të shpeshta në këtë periudhë. Pilula e kombinuar mund të përdoret nga gratë pa faktorë rreziku, pas vlerësimit mjekësor.

10Kush nuk duhet të përdorë pilulën e kombinuar ose metodat me estrogjen?

Sipas Kritereve të Pranueshmërisë Mjekësore të OBSH-së (MEC), metodat me estrogjen (pilula e kombinuar, patch-i, unaza) nuk duhet të përdoren, ose përgjithësisht nuk rekomandohen, në këto raste:

• Mosha 35 vjeç e lart dhe duhanpirje: 15 ose më shumë cigare në ditë (nuk duhet përdorur); më pak se 15 cigare (përgjithësisht nuk rekomandohet).
• Migrenë me aurë, në çdo moshë.
• Mpiksje gjaku (tromboza venoze e thellë ose emboli pulmonare) aktuale ose në të kaluarën, ose mutacione të njohura që rrisin rrezikun e mpiksjes.
• Operacion i madh me palëvizshmëri të zgjatur.
• Tension arterial 160/100 mmHg ose më i lartë, ose hipertension me dëmtim të enëve; edhe vlerat 140–159/90–99 kërkojnë kujdes.
• Sëmundje ishemike e zemrës, insult (goditje në tru) ose sëmundje e komplikuar e valvulave të zemrës.
• Kancer gjiri aktual.
• Gjidhënie në 6 javët e para pas lindjes, ose 21 ditët e para pas lindjes te gratë që nuk ushqejnë me gji.
• Diabet me komplikacione vaskulare.
• Sëmundje e rëndë e mëlçisë ose tumore të mëlçisë.
• Lupus me antitrupa antifosfolipidë.

Nëse estrogjeni nuk ju përshtatet, keni ende shumë opsione të sigurta: mini-pilula, implanti, injeksioni, spiralja me bakër ose hormonale dhe prezervativi. Për këtë arsye, para fillimit të një metode të kombinuar, mjekja ju mat tensionin arterial dhe ju pyet për duhanin, migrenën dhe historinë familjare të mpiksjes së gjakut.

11Si zhvillohet konsulta për kontracepsion? Hap pas hapi

Konsulta për kontracepsion në Klinika Gjata është një bisedë konfidenciale me Prof. Asoc. Dr. Elinda Gjata, në të cilën vendimi përfundimtar është gjithmonë i juaji.

1. Bisedë për nevojat tuaja: planet për shtatzëni, metodat që keni përdorur më parë dhe çfarë ju ka shqetësuar.
2. Historia mjekësore: cikli menstrual, lindjet, gjidhënia, sëmundjet, barnat që merrni, duhani, migrena dhe historia familjare e mpiksjes së gjakut.
3. Matja e tensionit arterial dhe e peshës, sidomos para metodave me estrogjen.
4. Përjashtimi i shtatzënisë, me test kur nevojitet.
5. Ekzaminim gjinekologjik dhe ekografi kur janë të nevojshme, p.sh. para spirales; nëse e keni radhën, edhe kontrolli i qafës së mitrës.
6. Shpjegimi i metodave të përshtatshme për ju: efektiviteti, efektet anësore, si përdoren dhe çfarë është në dispozicion në Shqipëri.
7. Vendimi juaj: doktoresha ju këshillon dhe organizon metodën që ju përshtatet.
8. Plani i ndjekjes: kur të ktheheni për kontroll, çfarë të bëni nëse harroni një dozë dhe cilat shenja kërkojnë vizitë të menjëhershme.

Çfarë të sillni:

• Datën e menstruacionit të fundit.
• Listën e barnave dhe suplementeve që merrni.
• Rezultatet e analizave ose ekografive të mëparshme, nëse i keni.

Çfarë ndikon në kosto:

• Lloji i metodës dhe nëse pajisja ose bari blihet veçmas.
• Nëse nevojiten ekografi, analiza ose testim për IST.
• Procedura e vendosjes ose heqjes, për spiralen dhe implantin.
• Numri i vizitave të ndjekjes.
• Metodat afatgjata kanë kosto fillestare më të lartë, por shpesh kosto më të ulët për vit përdorimi.

Për informacion të saktë për vizitën tuaj, telefononi klinikën në +355 4 234 0059.

12Kur duhet të shkoni te mjeku dhe pse të zgjidhni Klinika Gjata në Tiranë?

Kërkoni ndihmë mjekësore urgjente nëse keni:

• Dhimbje ose ënjtje të njëanshme të këmbës.
• Dhimbje gjoksi ose frymëmarrje të vështirë.
• Dhimbje koke të fortë dhe të papritur, çrregullime të shikimit ose të të folurit, sidomos me metodat me estrogjen.
• Dhimbje të fortë barku, sidomos me spirale ose me test shtatzënie pozitiv.
• Temperaturë, dhimbje legeni ose sekrecione me erë të keqe pas vendosjes së spirales.
• Gjakderdhje shumë të bollshme.

Rezervoni një vizitë kur:

• Efektet anësore vazhdojnë më shumë se 3 muaj.
• Nuk i ndjeni fijet e spirales ose ndjeni pjesën e fortë të saj.
• Menstruacioni vonon dhe keni shenja shtatzënie.
• Doni të ndryshoni metodë ose të planifikoni një shtatzëni.
• Keni nevojë për kontracepsion emergjent.

Pse Klinika Gjata?

• Klinikë obstetrike-gjinekologjike në Tiranë që nga viti 2009.
• Konsulta bëhet nga Prof. Asoc. Dr. Elinda Gjata, MD, Dr. Sc., obstetre-gjinekologe me mbi 25 vjet përvojë dhe Profesore e Asociuar në Universitetin e Mjekësisë, Tiranë.
• Këshillimi dhe ekografia gjinekologjike mund të bëhen në të njëjtën vizitë.
• Këshillim i personalizuar, i bazuar në kriteret e OBSH-së, në një ambient konfidencial dhe pa paragjykime.
• Ndjekje e vazhdueshme: nga zgjedhja e metodës deri te planifikimi i shtatzënisë kur të jeni gati.

Klinika Gjata ndodhet në Rrugën Hasan Sufa, Tiranë. Për të rezervuar një konsultë për kontracepsion, telefononi në +355 4 234 0059.