Adresa: Rruga Hasan Sufa, Pall. 3, Shk. 2, Ap. 12, Tiranë +355 4 234 0059 Vizitat me takim
Rezervo vizitën

Gjinekologji

Cikle të parregullta dhe vezore policistike (PCOS): shkaqet, diagnoza dhe trajtimi

Përgjigje e shkurtër

Cikël i parregullt quhet cikli që vjen më shpesh se çdo 21 ditë, më rrallë se çdo 35 ditë, ose që ndryshon shumë nga muaji në muaj; shkaku më i shpeshtë hormonal është sindroma e vezoreve policistike (PCOS, ovar polikistik), që prek 10–13% të grave në moshë riprodhuese sipas Udhëzuesit Ndërkombëtar 2023. Ky udhëzues shpjegon çfarë është normale, cilat janë shkaqet, si vendoset diagnoza, cilat janë mundësitë e trajtimit dhe çfarë do të thotë PCOS për shtatzëninë. Në Klinikën Gjata në Tiranë, Prof. Asoc. Dr. Elinda Gjata, gjinekologe dhe specialiste e infertilitetit me mbi 25 vjet përvojë, vlerëson ciklin me analiza hormonale dhe ekografi në të njëjtin vend.

Përditësuar:

01Si është një cikël menstrual normal dhe si llogaritet?

Cikli menstrual llogaritet nga dita e parë e menstruacioneve (dita e parë me gjakderdhje të vërtetë, jo me njolla) deri në ditën e fundit para menstruacioneve të ardhshme. Te një grua e rritur, cikli normal zgjat 21 deri në 35 ditë; mesatarja e njohur prej 28 ditësh është vetëm mesatare, jo rregull.

FIGO (Federata Ndërkombëtare e Gjinekologjisë dhe Obstetrikës) përdor këta parametra për ciklin normal:

  • Shpeshtësia: çdo 24–38 ditë (shumë mjekë përdorin kufirin praktik 21–35 ditë).
  • Rregullsia: ndryshimi mes ciklit më të shkurtër dhe më të gjatë në një vit të mos jetë më shumë se 7–9 ditë.
  • Kohëzgjatja e menstruacioneve: deri në 8 ditë.
  • Sasia: “normale” është ajo që nuk ju pengon në jetën e përditshme, punë, gjumë apo aktivitet.

Çfarë ndodh brenda ciklit? Në gjysmën e parë (faza folikulare), truri sekreton hormonet FSH dhe LH, të cilat rritin një folikul në vezore. Rreth 14 ditë para menstruacioneve të ardhshme ndodh ovulacioni: folikuli çlirohet dhe vezorja fillon të prodhojë progesteron. Nëse nuk ka shtatzëni, progesteroni bie dhe endometri (veshja e mitrës) shkëputet, pra vjen menstruacioni.

Kjo do të thotë diçka të rëndësishme: shumica e cikleve të parregullta janë cikle ku ovulacioni nuk ndodh rregullisht. Kur nuk ka ovulacion, nuk ka as progesteron, dhe menstruacioni vonohet, vjen papritur ose me sasi të ndryshme.

Si ta ndiqni ciklin tuaj:

  1. Shënoni ditën e parë të çdo menstruacioni në kalendar ose në një aplikacion.
  2. Shënoni sa ditë zgjat gjakderdhja dhe sa e fortë është.
  3. Pas 3–6 muajsh, llogaritni gjatësinë e çdo cikli dhe dallimin mes më të shkurtrit dhe më të gjatit.
  4. Sillni këto shënime në vizitë: janë një nga mjetet më të vlefshme për diagnozën.

02Kur quhet cikli i parregullt (i çrregullt)?

Cikli quhet i parregullt kur vjen shumë shpesh, shumë rrallë, mungon, ose kur gjatësia e tij ndryshon shumë nga muaji në muaj. Udhëzuesi Ndërkombëtar për PCOS (2023) jep këto kufij sipas moshës:

  • Në vitin e parë pas menarkës (menstruacioneve të para): ciklet e parregullta janë normale, pjesë e pubertetit.
  • 1 deri në 3 vjet pas menarkës: i parregullt nëse cikli është më i shkurtër se 21 ditë ose më i gjatë se 45 ditë.
  • Nga 3 vjet pas menarkës deri në perimenopauzë: i parregullt nëse cikli është më i shkurtër se 21 ditë, më i gjatë se 35 ditë, ose nëse keni më pak se 8 cikle në vit.
  • Në çdo moshë, pas vitit të parë: një cikël i vetëm më i gjatë se 90 ditë.
  • Amenorre primare: nuk kanë ardhur menstruacionet deri në moshën 15 vjeç, ose më shumë se 3 vjet pas fillimit të zhvillimit të gjirit.

Termat që do të dëgjoni nga mjeku:

  • Oligomenorre: menstruacione të rralla (cikle më të gjata se 35 ditë).
  • Amenorre sekondare: mungesë e menstruacioneve për 3 muaj ose më shumë te një grua që më parë kishte cikle të rregullta (ose 6 muaj te ajo që i kishte të parregullta).
  • Polimenorre ose cikël i shkurtër: menstruacionet vijnë më shpesh se çdo 21 ditë, p.sh. “cikli 2 herë në muaj”.
  • Gjakderdhje mes cikleve: gjak ose njolla jashtë menstruacioneve.

Një vonesë e vetme prej disa ditësh, pas një muaji me stres, udhëtim ose sëmundje, zakonisht nuk është shqetësuese. Ajo që ka rëndësi është modeli: nëse cikli është jashtë kufijve të mësipërm për disa muaj radhazi, ia vlen një vlerësim mjekësor.

03Pse vonohet cikli? Shkaqet më të shpeshta të cikleve të parregullta

Shkaku i parë që duhet përjashtuar gjithmonë është shtatzënia, edhe kur mendoni se nuk është e mundur. Pas kësaj, shumica e shkaqeve janë hormonale dhe mund të trajtohen. FIGO i ndan shkaqet e gjakderdhjes së çrregullt në sistemin PALM-COEIN: shkaqe strukturore (polipe, adenomiozë, fibroma, ndryshime të endometrit) dhe shkaqe jo-strukturore, ku më i shpeshti është çrregullimi i ovulacionit.

Shkaqet më të zakonshme:

  • Shtatzënia: testi në urinë mund të dalë negativ nëse bëhet shumë herët; përsëriteni pas 2–3 ditësh ose bëni beta-hCG në gjak.
  • Sindroma e vezoreve policistike (PCOS): shkaku më i shpeshtë i mungesës së ovulacionit te gratë në moshë riprodhuese (OBSH).
  • Stresi, gjumi i pakët dhe ndryshimet e mëdha në jetë: mund të “frenojnë” qendrën e trurit që drejton ciklin (hipotalamusin).
  • Pesha: humbja e shpejtë e peshës, dietat shumë të rrepta, sporti intensiv dhe çrregullimet e të ngrënit mund ta ndalojnë ciklin; edhe shtimi i peshës e prish ovulacionin.
  • Tiroidja: si tiroidja joaktive (hipotiroidizmi), ashtu edhe ajo hiperaktive mund të ndryshojnë ciklin. Kontrollohet me TSH.
  • Prolaktina e lartë (hiperprolaktinemia): mund të shkaktojë cikle të rralla ose mungesë cikli, ndonjëherë edhe rrjedhje qumështi nga gjiri. Shkaqet përfshijnë disa ilaçe, stresin, hipotiroidizmin dhe, më rrallë, një adenomë të vogël të hipofizës.
  • Perimenopauza: zakonisht pas moshës 40 vjeç, ciklet bëhen më të shkurtra, pastaj më të rralla, para se të ndalen.
  • Kontracepsioni hormonal: pilula, spiralja hormonale, injeksionet dhe implantet ndryshojnë gjakderdhjen; pas ndërprerjes së pilulës, cikli mund të marrë disa muaj për t’u rregulluar.
  • Pas lindjes dhe gjatë ushqyerjes me gji: prolaktina e lartë natyrale e shtyn kthimin e ciklit.
  • Shkaqe të tjera: diabeti i pakontrolluar, sëmundje kronike, disa ilaçe, hiperplazia kongjenitale e veshkave (adrenale), shumë rrallë tumore që prodhojnë hormone.

Pse ka rëndësi shkaku? Sepse trajtimi ndryshon plotësisht: një cikël i ndalur nga humbja e peshës ka nevojë për ushqyerje dhe energji, jo për ilaçe që ulin peshën; një prolaktinë e lartë trajtohet ndryshe nga PCOS. Prandaj diagnoza vjen para trajtimit.

04Çfarë është vezorja policistike (PCOS) dhe cilat janë simptomat?

Sindroma e vezoreve policistike (PCOS, në shqip edhe “ovar polikistik” ose “vezore policistike”) është një çrregullim hormonal dhe metabolik i përjetshëm, ku vezoret nuk ovulojnë rregullisht dhe trupi prodhon pak më shumë hormone mashkullore (androgjene) se zakonisht. Është gjendja hormonale më e shpeshtë te gratë në moshë riprodhuese: 10–13% sipas Udhëzuesit Ndërkombëtar 2023 dhe OBSH-së. OBSH vlerëson se deri në 70% e grave me PCOS nuk e dinë që e kanë.

Emri i ri: PMOS. Në maj 2026, pas një procesi global 14-vjeçar të botuar në The Lancet, PCOS u riemërtua “polyendocrine metabolic ovarian syndrome” (PMOS, sindroma poliendokrine metabolike ovariane). Arsyeja: emri i vjetër i bënte njerëzit të mendonin për “kiste”, ndërkohë që gjendja nuk ka të bëjë me kiste të vërteta, por me hormone dhe metabolizëm. Emri i ri do të hyjë në përdorim gradualisht deri në udhëzuesin e vitit 2028; në këtë faqe përdorim ende “PCOS”, sepse kështu kërkohet.

Kriteret e Roterdamit me fjalë të thjeshta. Diagnoza vendoset kur keni të paktën 2 nga këto 3 shenja, pasi të jenë përjashtuar shkaqet e tjera:

  1. Ovulacion i rrallë ose mungesë ovulacioni: cikle të parregullta, të rralla ose që mungojnë.
  2. Shenja të androgjeneve të larta: qime të tepërta në fytyrë, gjoks ose bark (hirsutizëm), akne që nuk largohet, rënie e flokëve në majë të kokës, ose testosteron i lartë në analiza.
  3. Vezore “policistike” në ekografi (shumë folikuj të vegjël; te të rriturat 20 ose më shumë në një vezore) ose, sipas udhëzuesit 2023, AMH e lartë në gjak si alternativë te të rriturat.

Nëse keni cikle të parregullta dhe shenja të androgjeneve, diagnoza mund të vendoset edhe pa ekografi.

“Kistet” te PCOS nuk janë kiste të vërteta. Ato janë folikuj të vegjël (vezë të papjekura) që ndalen në rritje. Nuk duhen hequr me operacion dhe nuk janë e njëjta gjë me një kist ovarian të vetëm.

Simptomat më të shpeshta:

  • Cikle të parregullta, të rralla ose që mungojnë.
  • Vështirësi për të mbetur shtatzënë.
  • Qime të tepërta, akne, lëkurë e yndyrshme, rënie flokësh.
  • Shtim peshe ose vështirësi për ta humbur, sidomos në bark.
  • Njolla të errëta të lëkurës në qafë ose sqetulla (shenjë e rezistencës ndaj insulinës).
  • Lodhje, ndryshime humori, ankth.

PCOS nuk prek vetëm gratë me peshë të lartë: edhe gratë e dobëta mund ta kenë. Shkaku i saktë nuk dihet, por luajnë rol trashëgimia, rezistenca ndaj insulinës dhe hormonet nga truri.

05A është e rrezikshme PCOS? Shëndeti afatgjatë, metabolizmi dhe endometri

PCOS nuk është vetëm problem i ciklit: është gjendje që ndikon në metabolizëm, zemër dhe shëndetin emocional gjatë gjithë jetës. Lajmi i mirë është se shumica e këtyre rreziqeve parandalohen me ndjekje të rregullt.

Çfarë thotë Udhëzuesi Ndërkombëtar 2023:

  • Diabeti: gratë me PCOS kanë rrezik më të lartë për prediabet dhe diabet të tipit 2, pavarësisht moshës dhe peshës. Sheqeri duhet kontrolluar në diagnozë dhe pastaj çdo 1–3 vjet.
  • Zemra dhe enët e gjakut: rrezik më i lartë për presion të lartë, yndyrna të çrregullta në gjak dhe sëmundje kardiovaskulare; presioni dhe lipidet duhen kontrolluar.
  • Endometri: pa ovulacion, veshja e mitrës stimulohet nga estrogjeni pa “ekuilibrin” e progesteronit. Gratë me PCOS kanë rrezik dukshëm më të lartë për hiperplazi të endometrit dhe kancer të endometrit, edhe pse rreziku i përgjithshëm mbetet i ulët. Parandalimi bëhet duke siguruar menstruacione të rregullta (natyrale ose me trajtim) dhe kontroll të peshës.
  • Shëndeti mendor: depresioni dhe ankthi janë dukshëm më të shpeshtë te PCOS; udhëzuesi rekomandon që t’ju pyesim për to në çdo vlerësim. Edhe çrregullimet e të ngrënit janë më të shpeshta.
  • Apnea e gjumit: gërhitja e fortë dhe lodhja gjatë ditës duhen përmendur te mjeku.
  • Shtatzënia: rrezik më i lartë për diabet shtatzënie, presion të lartë dhe pre-eklampsi (shih seksionin për shtatzëninë).

Një rregull praktik: nëse kaloni më shumë se 3 muaj pa menstruacione dhe nuk jeni shtatzënë, mos e prisni “të vijë vetë”. Një kontroll me ekografi dhe, sipas rastit, një gjakderdhje e provokuar me progesteron mbron endometrin.

06Si diagnostikohet cikli i parregullt dhe PCOS në klinikë? Analizat dhe ekografia

Diagnoza bëhet hap pas hapi: fillimisht përjashtohen shtatzënia dhe shkaqet e tjera, pastaj konfirmohet ose përjashtohet PCOS. Në Klinikën Gjata ky vlerësim bëhet zakonisht në një ose dy vizita.

  1. Anamneza (biseda): mosha e menarkës, gjatësia e cikleve në 6–12 muajt e fundit, ndryshimet e peshës, stresi, sporti, ilaçet dhe kontracepsioni, dëshira për shtatzëni, historia familjare (PCOS, diabet).
  2. Vizita klinike: pesha, perimetri i belit, presioni i gjakut, shenjat në lëkurë (akne, qime, njolla të errëta), dhe sipas nevojës vizita gjinekologjike.
  3. Analizat hormonale në ditën e duhur të ciklit:
  • Ditët 2–5 të ciklit: FSH, LH dhe estradiol, sepse në këtë fazë vlerat janë të krahasueshme.
  • Pothuajse çdo ditë: TSH (tiroidja), prolaktina, testosteroni total dhe i lirë (ose SHBG), AMH dhe beta-hCG për të përjashtuar shtatzëninë.
  • Rreth 7 ditë para menstruacioneve të pritshme: progesteroni, për të konfirmuar nëse keni ovuluar.
  • Metabolizmi: glicemia esëll, ndonjëherë testi i tolerancës ndaj glukozës (OGTT) dhe lipidet.
  • Nëse menstruacionet mungojnë prej kohësh, analizat mund të bëhen çdo ditë, ose pas një gjakderdhjeje të provokuar.
  1. Ekografia transvaginale (ose abdominale te vajzat që nuk kanë pasur marrëdhënie): numërohen folikujt në çdo vezore, matet vëllimi i vezoreve dhe trashësia e endometrit, dhe përjashtohen polipet, fibromat ose kistet e vërteta.
  2. Interpretimi dhe plani: rezultatet shpjegohen me fjalë të thjeshta, përcaktohet nëse keni PCOS apo një shkak tjetër, dhe ndërtohet plani sipas qëllimit tuaj (rregullim cikli, simptoma, shtatzëni).

Këshilla para analizave:

  • Nëse jeni në pilulë kontraceptive, testosteroni dhe hormonet e tjera nuk janë të besueshme; diskutoni me mjeken para se të ndaloni ndonjë ilaç.
  • Për glicemi dhe OGTT vini esëll (8–10 orë pa ngrënë).
  • Sillni kalendarin e cikleve dhe analizat e mëparshme.

07Si trajtohet PCOS dhe si rregullohet cikli menstrual?

PCOS nuk “shërohet” përgjithmonë, por kontrollohet shumë mirë: trajtimi zgjidhet sipas simptomës që ju shqetëson më shumë dhe nëse dëshironi shtatzëni tani apo më vonë. Për ciklet e parregullta nga shkaqe të tjera (tiroide, prolaktinë, peshë e ulët), trajtohet shkaku.

  1. Stili i jetesës, gjithmonë i pari. Udhëzuesi 2023 e rekomandon për të gjitha gratë me PCOS: ushqim i shëndetshëm, aktivitet fizik i rregullt, gjumë i mjaftueshëm dhe menaxhim i stresit. Te gratë me peshë të lartë, edhe një humbje e vogël peshe (rreth 5–10%) shpesh përmirëson ovulacionin dhe ciklin. Përfitimet ekzistojnë edhe pa humbje peshe. Nuk ka një “dietë të vetme për PCOS”: rëndësi ka cilësia e ushqimit (perime, fibra, proteina, më pak sheqer dhe ushqime të përpunuara) dhe që ta mbani gjatë.
  2. Rregullimi i ciklit dhe mbrojtja e endometrit. Pilula kontraceptive e kombinuar rregullon menstruacionet dhe ul aknet e qimet; është zgjedhja e parë kur nuk kërkohet shtatzëni. Për gratë që nuk mund ose nuk duan pilulën, përdoret progesteroni me intervale, ose spiralja hormonale për mbrojtjen e endometrit.
  3. Trajtimi i metabolizmit. Metformina, një ilaç që përmirëson ndjeshmërinë ndaj insulinës, mund të shtohet sidomos te gratë me peshë të lartë, rezistencë ndaj insulinës ose prediabet; ndonjëherë ndihmon edhe në rregullimin e ciklit. Efekti anësor më i shpeshtë është shqetësimi i stomakut.
  4. Trajtimi i simptomave të lëkurës dhe flokëve. Pilula, kremrat për aknet, metodat kozmetike të heqjes së qimeve dhe, në disa raste, ilaçe antiandrogjene (gjithmonë me kontracepsion të sigurt, sepse nuk lejohen në shtatzëni).
  5. Trajtimi i fertilitetit. Nëse dëshironi shtatzëni, qëllimi është ovulacioni: induktimi i ovulacionit me ilaçe në formë tabletash dhe monitorim me ekografi; nëse nuk ka përgjigje, përdoren injeksione hormonale me monitorim më të ngushtë; dhe kur nevojitet, teknikat e riprodhimit të asistuar (shih seksionin për shtatzëninë).

Po inositoli? Udhëzuesi 2023 thotë se inositoli mund të konsiderohet sipas preferencës suaj, sepse dëmi është i vogël dhe mund të përmirësojë disa vlera metabolike, por përfitimet klinike (cikël, qime, peshë) janë të kufizuara; për fertilitetin konsiderohet ende eksperimental. Nuk ka një dozë ose formë të provuar si “më e mira”. Na tregoni nëse e përdorni.

Dozat dhe kombinimet përcaktohen individualisht nga mjekja pas analizave. Mos filloni dhe mos ndërprisni ilaçe hormonale vetë.

08A mund të mbetem shtatzënë me vezore policistike? PCOS dhe fertiliteti

Po. Udhëzuesi Ndërkombëtar 2023 thotë qartë se gratë me PCOS mund të arrijnë shtatzëninë shpesh me sukses, natyrshëm ose me ndihmë mjekësore. PCOS është shkaku më i shpeshtë i infertilitetit nga mungesa e ovulacionit, por pikërisht ovulacioni është ajo që mund të nxitet me trajtim.

Rruga e zakonshme drejt shtatzënisë:

  1. Përgatitja para shtatzënisë: acid folik, kontroll i peshës dhe i stilit të jetesës, matje e presionit dhe testi i tolerancës ndaj glukozës (OGTT), siç rekomandon udhëzuesi për të gjitha gratë me PCOS që planifikojnë shtatzëni.
  2. Kontroll i partnerit dhe i tubave kur nevojitet: analiza e spermës dhe, sipas rastit, vlerësim i kalueshmërisë së tubave, që trajtimi të mos humbasë kohë.
  3. Induktimi i ovulacionit: sipas udhëzuesit 2023, letrozoli është trajtimi farmakologjik i zgjedhjes së parë për induktimin e ovulacionit te PCOS, para klomifenit; metformina mund të përdoret vetëm ose e kombinuar. Shtatzënia përjashtohet para çdo cikli trajtimi.
  4. Monitorimi me ekografi: ndiqet rritja e folikujve për të ditur kur ndodh ovulacioni, për të planifikuar marrëdhëniet dhe për të shmangur rritjen e shumë folikujve njëherësh (rrezik shtatzënie të shumëfishtë).
  5. Hapat e mëtejshëm: injeksione gonadotropinash, ndonjëherë laparoskopi me “drilling” të vezoreve, ose fertilizim in vitro (IVF), ku te PCOS përdoren protokolle të veçanta për të ulur rrezikun e sindromës së hiperstimulimit ovarian (OHSS).

Gjatë shtatzënisë, udhëzuesi 2023 rendit rreziqe më të larta te gratë me PCOS: shtim i tepërt peshe, abort spontan, diabet shtatzënie, presion i lartë dhe pre-eklampsi, rritje e kufizuar e fetusit, lindje e parakohshme dhe prerje cezariane. Prandaj PCOS duhet thënë që në vizitën e parë të shtatzënisë; OGTT bëhet herët dhe përsëritet në javët 24–28.

Kur të kërkoni ndihmë për fertilitetin: pas 12 muajsh përpjekjesh nëse jeni nën 35 vjeç, pas 6 muajsh nëse jeni 35 ose më shumë, ose menjëherë nëse ciklet janë shumë të rralla ose mungojnë, sepse pa ovulacion pritja nuk ndihmon.

09Cikli i parregullt te adoleshentet: kur është normal dhe kur duhet kontroll?

Në 1–2 vitet e para pas menstruacioneve të para, ciklet e parregullta janë normale, sepse boshti hormonal truri–vezore ende po piqet. Megjithatë, disa shenja kërkojnë kontroll.

Një vajzë adoleshente duhet të vijë për vizitë nëse:

  • Nuk i kanë ardhur menstruacionet deri në moshën 15 vjeç, ose 3 vjet pas fillimit të zhvillimit të gjirit.
  • Pas vitit të parë, ciklet janë më të shkurtra se 21 ditë ose më të gjata se 45 ditë.
  • Një cikël zgjat më shumë se 90 ditë.
  • Menstruacionet janë aq të forta sa duhet të ndërrojë absorbentin çdo orë, ose zgjasin më shumë se 8 ditë.
  • Ka akne të forta, qime të tepërta ose shtim të shpejtë peshe.
  • Ka humbur shumë peshë, ushtron shumë intensivisht ose ha shumë pak.

Diagnoza e PCOS te adoleshentet është më e kujdesshme. Udhëzuesi 2023 kërkon që të jenë të pranishme të dyja: cikle të parregullta dhe shenja të androgjeneve të larta. Ekografia nuk përdoret për diagnozë në 8 vitet e para pas menarkës, sepse vezoret me shumë folikuj janë të zakonshme në këtë moshë; as AMH nuk përdoret. Kur ka disa shenja, por jo të gjitha, flitet për “rrezik të shtuar” dhe rivlerësim më vonë, jo për etiketë të përjetshme.

Trajtimi te vajzat fokusohet te stili i shëndetshëm i jetesës, rregullimi i ciklit kur nevojitet dhe mbështetja emocionale. Prindërit janë të mirëpritur në vizitë, me respekt për privatësinë e vajzës.

10Kur duhet të shkoj te gjinekologu për ciklin e parregullt?

Lini një vizitë kur parregullsia përsëritet ose kur shoqërohet me simptoma të tjera; një vonesë e vetme e shpjegueshme zakonisht nuk kërkon vizitë.

Rezervoni vizitë nëse:

  • Nuk keni pasur menstruacione për 3 muaj dhe testi i shtatzënisë është negativ.
  • Cikli vjen më shpesh se çdo 21 ditë ose më rrallë se çdo 35 ditë për disa muaj.
  • Keni gjakderdhje mes cikleve ose pas marrëdhënies.
  • Keni më pak se 8 menstruacione në vit.
  • Keni akne, qime të tepërta, rënie flokësh ose shtim peshe të pashpjegueshëm.
  • Keni rrjedhje qumështi nga gjiri pa qenë shtatzënë ose pa ushqyer me gji.
  • Po përpiqeni të mbeteni shtatzënë dhe ciklet janë të parregullta.
  • Keni mbi 45 vjeç dhe gjakderdhja ndryshon papritur, ose keni gjakderdhje pas menopauzës.

Kërkoni ndihmë urgjente nëse:

  • Keni dhimbje të forta në bark ose shpatull, marramendje ose të fikët, sidomos me test pozitiv ose vonesë cikli (mund të jetë shtatzëni jashtë mitrës).
  • Gjakderdhja është shumë e fortë: mbush absorbentin çdo orë për disa orë radhazi.

11Pse të zgjidhni Klinikën Gjata për ciklin e parregullt dhe PCOS në Tiranë?

Klinika Gjata është klinikë obstetrike-gjinekologjike dhe e infertilitetit në Tiranë, aktive që nga viti 2009, e drejtuar nga Prof. Asoc. Dr. Elinda Gjata, MD, Dr. Sc.

  • Përvojë specifike: Dr. Gjata është gjinekologe-obstetre me mbi 25 vjet përvojë, specialiste e infertilitetit dhe Profesore e Asociuar në Universitetin e Mjekësisë, Tiranë.
  • Punë e vazhdueshme për PCOS: në tetor 2024 mbajti leksionin “Të dhëna të reja për trajtimin e ovarit polikistik” në Konferencën Kombëtare të Endokrinologjisë dhe Diabetologjisë, dhe në dhjetor 2024 leksionin “Ovari policistik, infertiliteti dhe Teknikat e Riprodhimit të Asistuar” në konferencën e FSHMT.
  • Gjithçka në një vend: vizitë gjinekologjike, analiza dhe monitorim hormonal, ekografi, menaxhim i PCOS, induktim i ovulacionit dhe kujdes për fertilitetin.
  • Plan sipas qëllimit tuaj: rregullim i ciklit, kontroll i simptomave, mbrojtje e shëndetit afatgjatë ose shtatzëni.
  • Komunikim i qartë: rezultatet shpjegohen me fjalë të thjeshta; pyetjet tuaja marrin përgjigje para se të vendosni për trajtimin.

Adresa: Rruga Hasan Sufa, Tiranë. Tel: +355 4 234 0059.

12Sa kushton vlerësimi dhe trajtimi i ciklit të parregullt? Çfarë ndikon në kosto

Kostoja nuk është e njëjtë për të gjitha pacientet, sepse varet nga sa analiza nevojiten dhe nga qëllimi i trajtimit. Ju japim një plan të qartë para se të filloni.

Faktorët që ndikojnë:

  • Numri i vizitave: shpesh mjafton një vizitë me ekografi dhe një vizitë për rezultatet; për fertilitetin nevojiten vizita monitorimi.
  • Analizat hormonale dhe metabolike: paneli ndryshon sipas simptomave (p.sh. tiroide, prolaktinë, androgjene, AMH, sheqer).
  • Ekografitë: një ekografi diagnostike, ose disa ekografi monitorimi gjatë induktimit të ovulacionit.
  • Lloji i trajtimit: ndryshimet e stilit të jetesës dhe trajtimi me tableta kanë kosto të ndryshme nga trajtimet e fertilitetit me injeksione ose teknikat e riprodhimit të asistuar.
  • Kohëzgjatja e ndjekjes: PCOS është gjendje afatgjatë, ndaj kontrollet periodike (p.sh. sheqeri çdo 1–3 vjet) janë pjesë e kujdesit.

Për informacion të përditësuar mbi tarifat, telefononi klinikën në +355 4 234 0059.

Pyetje të tjera të shpeshta

Kam vonesë të ciklit dhe testi i shtatzënisë del negativ. Pse?

Shkaqet më të shpeshta janë ovulacioni i vonuar (testi bëhet shumë herët), stresi, ndryshimi i peshës, PCOS, tiroidja ose prolaktina e lartë. Përsëriteni testin pas 2–3 ditësh me urinën e mëngjesit ose bëni beta-hCG në gjak. Nëse vonesa zgjat mbi 3 muaj ose përsëritet, bëni një vizitë me analiza hormonale dhe ekografi. Me dhimbje të forta barku, kërkoni ndihmë menjëherë.

Sa ditë vonesë e ciklit është normale?

Një ndryshim prej disa ditësh nga një muaj në tjetrin është normal, për sa kohë cikli mbetet mes 21 dhe 35 ditësh. FIGO e konsideron të rregullt ciklin kur dallimi mes ciklit më të shkurtër dhe më të gjatë nuk kalon 7–9 ditë. Vonesa që e çojnë ciklin mbi 35 ditë disa herë radhazi meritojnë kontroll.

Pse më vjen cikli 2 herë në muaj?

Kur cikli vjen më shpesh se çdo 21 ditë, shkaqet e zakonshme janë faza luteale e shkurtër, perimenopauza, tiroidja, kontracepsioni hormonal ose polipet dhe fibromat. Ndonjëherë “cikli i dytë” është në fakt gjakderdhje mes cikleve ose njolla në kohën e ovulacionit. Nëse ndodh për disa muaj ose gjakderdhja është e fortë, duhet ekografi dhe analiza.

Nuk më ka ardhur cikli prej 3 muajsh. A është e rrezikshme?

Mungesa e ciklit për 3 muaj quhet amenorre sekondare dhe duhet vlerësuar. Pas përjashtimit të shtatzënisë, shkaqet më të shpeshta janë PCOS, stresi, humbja e peshës, tiroidja dhe prolaktina. Mungesa e gjatë e menstruacioneve pa progesteron mund të trashë endometrin, ndaj mos e prisni “të vijë vetë”.

Cilat janë simptomat e vezores policistike?

Simptomat kryesore janë cikle të parregullta ose që mungojnë, akne, qime të tepërta në fytyrë ose trup, rënie e flokëve, shtim peshe dhe vështirësi për të mbetur shtatzënë. Jo të gjitha gratë i kanë të gjitha; diagnoza kërkon të paktën 2 nga 3 kriteret e Roterdamit pas përjashtimit të shkaqeve të tjera.

A shërohet përgjithmonë vezorja policistike?

PCOS nuk zhduket përgjithmonë, por simptomat kontrollohen shumë mirë me stil jetese dhe trajtim të përshtatur. Shumë gra kanë cikle më të rregullta pas uljes së peshës ose me kalimin e moshës. Ndjekja e rregullt mbron shëndetin metabolik dhe endometrin.

Çfarë diete duhet të mbaj me PCOS?

Nuk ka një dietë të vetme të provuar për PCOS. Udhëzuesi Ndërkombëtar 2023 rekomandon ushqim të shëndetshëm që mund ta mbani gjatë: perime, fruta, drithëra të plota, proteina, yndyrna të mira dhe më pak sheqer e ushqime të përpunuara, bashkë me aktivitet fizik të rregullt. Te gratë me peshë të lartë, humbja e 5–10% të peshës shpesh përmirëson ciklin.

Pse e kam kaq të vështirë të humb peshë me PCOS?

Rezistenca ndaj insulinës, e shpeshtë te PCOS, e bën më të lehtë shtimin e peshës, sidomos në bark, dhe më të vështirë humbjen e saj. Kjo nuk është faji juaj. Një plan realist ushqimi dhe lëvizjeje, gjumë i mirë dhe, kur ka indikacion, trajtim metabolik ndihmojnë më shumë se dietat e rrepta afatshkurtra.

A ndihmon metformina për vezoret policistike?

Metformina përmirëson ndjeshmërinë ndaj insulinës dhe mund të ndihmojë sidomos te gratë me peshë të lartë, prediabet ose rezistencë ndaj insulinës; ndonjëherë rregullon edhe ciklin. Efekti anësor më i shpeshtë është shqetësimi i stomakut. Përdoret vetëm me rekomandim mjekësor; doza përcaktohet individualisht.

A funksionon inositoli për PCOS?

Sipas Udhëzuesit Ndërkombëtar 2023, inositoli mund të konsiderohet sipas preferencës suaj, sepse dëmi është i vogël dhe mund të përmirësojë disa vlera metabolike, por përfitimet në cikël, qime dhe peshë janë të kufizuara. Për fertilitetin konsiderohet ende eksperimental. Cilësia e suplementeve ndryshon; tregojini mjekes nëse e merrni.

A mund të mbetem shtatzënë natyrshëm me PCOS?

Po, shumë gra me PCOS mbeten shtatzënë natyrshëm, sidomos kur kanë ende ovulacion herë pas here ose pas përmirësimit të stilit të jetesës. Kur ciklet janë shumë të rralla, induktimi i ovulacionit me monitorim me ekografi zakonisht shkurton kohën deri te shtatzënia.

Cili është dallimi mes vezores policistike dhe kistit në vezore?

Te PCOS, “kistet” janë shumë folikuj të vegjël, normalë por të ndalur në rritje, dhe gjendja është hormonale. Një kist ovarian është një qeskë e vetme me lëng, zakonisht funksionale dhe e përkohshme, që ndonjëherë kërkon ndjekje ose trajtim. Ekografia i dallon qartë.

A mund të kem PCOS edhe me cikle të rregullta?

Po. Disa gra kanë cikle pak a shumë të rregullta, por ovulojnë rrallë, ose kanë androgjene të larta dhe vezore policistike në ekografi. Në këto raste, progesteroni rreth 7 ditë para menstruacioneve tregon nëse ka pasur ovulacion.

Çfarë është PMOS, emri i ri i PCOS?

PMOS (polyendocrine metabolic ovarian syndrome) është emri i ri i PCOS, i shpallur në maj 2026 pas një konsensusi global të botuar në The Lancet. Emri i ri tregon se bëhet fjalë për një gjendje hormonale dhe metabolike, jo për kiste. Kalimi te emri i ri do të bëhet gradualisht deri në udhëzuesin e vitit 2028.

Si ndikon prolaktina e lartë në cikël?

Prolaktina e lartë frenon hormonet që nxisin ovulacionin dhe mund të shkaktojë cikle të rralla, mungesë cikli, rrjedhje qumështi nga gjiri dhe vështirësi për shtatzëni. Shkaqet përfshijnë stresin, disa ilaçe, hipotiroidizmin dhe, më rrallë, një adenomë të vogël të hipofizës. Trajtohet sipas shkakut dhe zakonisht cikli rregullohet.

A mund të ma prishë tiroidja ciklin menstrual?

Po. Si hipotiroidizmi ashtu edhe hipertiroidizmi mund të shkaktojnë cikle të parregullta, të forta ose të rralla dhe të ndikojnë në fertilitet. Kontrolli bëhet me analizën TSH; kur tiroidja trajtohet, cikli shpesh rregullohet.

Sa kohë duhet që të rregullohet cikli pas ndërprerjes së pilulës?

Te shumica e grave cikli kthehet brenda 1–3 muajve. Nëse menstruacionet nuk kthehen pas 3 muajsh, duhet vlerësim, sepse pilula mund të ketë fshehur një parregullsi që ekzistonte më parë, si PCOS.

Sa vonohet cikli pas lindjes?

Nëse ushqeni vetëm me gji, cikli mund të mungojë për muaj të tërë për shkak të prolaktinës, dhe kjo është normale. Pa ushqyerje me gji, cikli zakonisht kthehet brenda 6–8 javëve. Ushqyerja me gji nuk është kontracepsion i sigurt pas muajve të parë.

Në cilën ditë të ciklit bëhen analizat hormonale për PCOS?

FSH, LH dhe estradioli bëhen zakonisht në ditët 2–5 të ciklit. TSH, prolaktina, testosteroni dhe AMH mund të bëhen pothuajse çdo ditë. Progesteroni matet rreth 7 ditë para menstruacioneve të pritshme për të parë nëse ka pasur ovulacion. Nëse cikli mungon, mjekja ju tregon kur t’i bëni.

Kam cikle të parregullta. A do të thotë kjo që nuk kam ovulacion?

Ciklet shumë të parregullta, ciklet më të gjata se 35 ditë ose mungesa e menstruacioneve janë shpesh shenjë se ovulacioni nuk ndodh rregullisht. Pa ovulacion nuk ka vezë për t’u fekonduar, prandaj ky është një nga shkaqet më të zakonshme të infertilitetit, por edhe nga më të trajtueshmet.

Shkaqet më të shpeshta janë:

  • sindroma e vezoreve policistike (PCOS);
  • çrregullimet e tiroides ose prolaktina e lartë;
  • ndryshime të mëdha në peshë, ushtrime shumë intensive ose stres i fortë;
  • ulja e rezervës ovariane, sidomos me afrimin e menopauzës.

Me analiza hormonale dhe monitorim ekografik mund të konfirmohet nëse ka ovulacion dhe të gjendet shkaku. Shpesh mjafton trajtimi i shkakut (p.sh. rregullimi i tiroides ose i prolaktinës) ose stimulimi i ovulacionit për të rikthyer mundësinë e shtatzënisë. Prandaj, me cikle të parregullta nuk ia vlen të prisni një vit të tërë para konsultës.

Kam cikël të parregullt ose vonesë të menstruacioneve. Çfarë mund të jetë shkaku?

Një cikël normal te gratë e rritura zgjat zakonisht 21–35 ditë. Në vitet e para pas menstruacioneve të para dhe në vitet para menopauzës, luhatjet janë më të zakonshme.

Shkaqet më të shpeshta të parregullsisë janë:

  • shtatzënia (bëni gjithmonë një test nëse keni vonesë);
  • stresi, ndryshimet e mëdha në peshë ose sportet intensive;
  • sindroma e ovareve polikistike;
  • problemet me tiroiden ose prolaktinën e lartë;
  • perimenopauza.

Rezervoni një vizitë nëse nuk keni pasur menstruacione për më shumë se 3 muaj, nëse ciklet janë më të shkurtra se 21 ditë ose më të gjata se 35, ose nëse keni gjakderdhje mes cikleve ose pas marrëdhënies. Diagnoza bazohet në bisedë, ekografi transvaginale dhe analiza hormonale.

Informacioni në këtë faqe është i përgjithshëm dhe nuk zëvendëson konsultën mjekësore.

Rezervoni vizitën tuaj

Telefononi ose na shkruani në WhatsApp për të caktuar një takim. Klinika ndodhet në Rrugën Hasan Sufa, në qendër të Tiranës.