Diagnostikimi dhe trajtimi i infeksioneve gjinekologjike

01Sekrecione vaginale: cilat janë normale dhe cilat tregojnë infeksion?

Sekrecionet vaginale (rrjedhjet) janë normale dhe të shëndetshme: ato pastrojnë dhe mbrojnë vaginën. Shqetësim duhet vetëm kur ndryshon ngjyra, era, sasia ose kur shoqërohen me kruajtje, djegie apo dhimbje.

Sekrecione zakonisht normale:

• Të bardha ose transparente, pa erë të fortë.
• Më të holla dhe elastike rreth ovulacionit (si e bardha e vezës).
• Më të trasha dhe kremoze para ciklit; pak më të shumta në shtatzëni.
• Pa kruajtje, pa djegie dhe pa skuqje.

Sekrecione që kërkojnë vizitë:

• Të bardha, të trasha, si gjizë, me kruajtje të fortë – tipike për kandidën vaginale.
• Gri-të bardha, të holla, me erë peshku që shtohet pas marrëdhënies – tipike për vaginozën bakteriale.
• Të verdha-jeshile, me shkumë, me erë të keqe dhe djegie – mund të jetë trikomonas.
• Të verdha ose me qelb, me gjakderdhje mes cikleve ose pas marrëdhënies – mund të jetë klamidia ose gonorrea.
• Me gjak jashtë ciklit, ose të shoqëruara me ethe dhe dhimbje barku – kërkojnë vizitë të shpejtë.

Një rregull i thjeshtë: ngjyra dhe era japin një drejtim, por nuk mjaftojnë për diagnozë. Sipas Udhëzimeve të CDC për trajtimin e IST-ve (2021), vaginoza bakteriale është shkaku më i shpeshtë i sekrecioneve anormale në botë, ndërsa shumë gra me infeksion nuk kanë asnjë simptomë. Prandaj gjinekologu ekzaminon dhe, kur duhet, merr tampon vaginal për të ditur saktë shkakun.

02Kandida vaginale: simptomat, shkaqet dhe si trajtohet

Kandida vaginale (kandidoza vulvovaginale, «mykoza») është një infeksion nga kërpudha, kryesisht Candida albicans, që jeton normalisht në trup në sasi të vogla dhe shkakton probleme kur shtohet tepër. Sipas CDC (2021), rreth 75% e grave kalojnë të paktën një episod gjatë jetës dhe 40–45% kalojnë dy ose më shumë.

Simptomat më të shpeshta:

• Kruajtje e fortë në zonën intime (vulvë dhe vaginë).
• Sekrecione të bardha, të trasha, si gjizë, zakonisht pa erë të keqe.
• Skuqje, ënjtje dhe djegie, sidomos gjatë urinimit ose marrëdhënies.

Faktorë që e nxisin:

• Antibiotikët, që zhdukin edhe laktobacilet mbrojtëse.
• Shtatzënia dhe ndryshimet hormonale.
• Diabeti i pakontrolluar, imuniteti i dobësuar.
• Nxehtësia dhe lagështia: rroba banje të lagura, veshje sintetike e të ngushta, vera.
• Larja e tepërt dhe produktet me parfum në zonën intime.

Diagnoza: kandida shoqërohet me pH vaginal normal (nën 4.5) dhe konfirmohet me mikroskopi të sekrecionit; kultura përdoret kur simptomat vazhdojnë, kur infeksioni përsëritet ose kur dyshohet për lloje kandide më pak të zakonshme (jo-albicans) që i përgjigjen ndryshe trajtimit.

Trajtimi: zakonisht me antimykotikë vaginalë (ovula ose krem) ose me rrugë orale, sipas rastit. Lloji dhe kohëzgjatja përcaktohen nga mjeku pas ekzaminimit – në shtatzëni, për shembull, CDC rekomandon vetëm trajtim vaginal. Partneri, sipas CDC, nuk ka nevojë për trajtim rutinë, përveç kur ka vetë simptoma (skuqje dhe kruajtje në penis).

Kandida recidivante (e përsëritur) përkufizohet nga CDC si tre ose më shumë episode me simptoma brenda një viti dhe prek më pak se 5% të grave. Këtu nevojitet konfirmim me kulturë, kërkim i faktorëve nxitës dhe një plan trajtimi më i gjatë, mbrojtës – jo ovula të njëpasnjëshme të blera në farmaci.

03Vaginoza bakteriale: pse kam sekrecione me erë dhe si trajtohet?

Vaginoza bakteriale (VB) është një çrregullim i ekuilibrit bakterial të vaginës: laktobacilet mbrojtëse pakësohen dhe zëvendësohen nga bakterie anaerobe. Nuk është infeksion «nga papastërtia» dhe nuk konsiderohet IST klasike, edhe pse është më e shpeshtë te gratë aktive seksualisht.

Simptomat:

• Sekrecione të holla, gri-të bardha, homogjene.
• Erë peshku, që shpesh shtohet pas marrëdhënies ose gjatë ciklit.
• Zakonisht pak ose aspak kruajtje – kjo e dallon nga kandida.
• Shumë gra nuk kanë asnjë simptomë (CDC, 2021).

Si diagnostikohet: mjeku përdor kriteret e Amsel – diagnoza vendoset kur ka të paktën 3 nga 4 shenja: sekrecion i hollë homogjen, pH vaginal mbi 4.5, «qeliza çelës» (clue cells) në mikroskop dhe erë peshku në testin me KOH.

Trajtimi: me antibiotikë specifikë, nga goja ose vaginalë, të përshkruar pas diagnozës. VB e përsëritur është e shpeshtë, prandaj ndonjëherë nevojitet plan afatgjatë. Për partnerin, udhëzimet e CDC (2021) nuk rekomandonin trajtim rutinë, por një studim i rastësishëm i botuar në New England Journal of Medicine në mars 2025 (Vodstrcil et al.) tregoi se kur trajtohej edhe partneri i rregullt mashkull, përsëritja brenda 12 javësh ra nga 63% në 35%. Mjeku ju sqaron nëse kjo vlen për rastin tuaj.

Gabim i shpeshtë: dushi vaginal dhe sapunët me parfum. Ato prishin edhe më shumë florën dhe, sipas CDC, mund të rrisin rrezikun e rikthimit.

04Klamidia, gonorrea dhe trikomonas: simptomat dhe testimi pa paragjykime

Infeksionet seksualisht të transmetueshme (IST) janë shumë të zakonshme dhe nuk janë arsye turpi. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), çdo ditë në botë ndodhin mbi 1 milion infeksione të reja të shërueshme dhe shumica nuk japin simptoma. Vetëm në vitin 2020 OBSH vlerësoi 129 milionë raste të reja klamidie, 82 milionë gonorreje dhe 156 milionë trikomonas.

Klamidia (Chlamydia trachomatis):

• Te shumica e grave nuk jep simptoma.
• Kur jep: sekrecione të shtuara, djegie gjatë urinimit, gjakderdhje pas marrëdhënies ose mes cikleve, dhimbje në pjesën e poshtme të barkut.
• E patrajtuar mund të ngjitet në mitër dhe tuba (inflamacion pelvik) dhe të shkaktojë infertilitet tubar ose shtatzëni jashtë mitrës.

Gonorrea (Neisseria gonorrhoeae):

• Sekrecione të verdha ose me qelb, djegie gjatë urinimit, ndonjëherë pa simptoma.
• OBSH paralajmëron për rritjen e rezistencës ndaj antibiotikëve – trajtimi duhet të ndjekë udhëzimet e përditësuara, kurrë antibiotik i rastësishëm.

Trikomonas (Trichomonas vaginalis):

• Sekrecione të verdha-jeshile, me shkumë, erë e keqe, kruajtje dhe djegie; shpesh edhe pa simptoma.

Trajtimi dhe partneri: këto infeksione trajtohen me antibiotikë ose antiparazitarë specifikë, të përshkruar pas testit. Partneri (ose partnerët) duhet të trajtohen njëkohësisht dhe marrëdhëniet duhet të shmangen deri në përfundim të trajtimit të të dyve; përndryshe infeksioni kthehet «në pingpong». Mjeku mund të rekomandojë ritestim pas disa muajsh.

Testimi pa paragjykime: në Klinika Gjata pyetjet për jetën seksuale bëhen vetëm për të zgjedhur testin e duhur, jo për të gjykuar. Testi nuk do të thotë se dikush ka qenë «i pabesë»: shumë infeksione qëndrojnë të heshtura për muaj ose vite. Testimi rekomandohet kur keni simptoma, partner të ri, partner me simptoma, para shtatzënisë ose para trajtimeve të fertilitetit.

05Mikoplazma dhe ureaplazma: a duhen trajtuar gjithmonë?

Jo gjithmonë. Mikoplazma dhe ureaplazma janë bakterie të vogla, por ato nuk janë të gjitha njësoj – dhe ky është burimi i shumë konfuzionit pas një analize «pozitive».

• Mycoplasma genitalium është një IST e vërtetë: mund të shkaktojë cervicit (inflamacion të qafës së mitrës), gjakderdhje pas marrëdhënies dhe inflamacion pelvik. Testohet kur ka simptoma ose indikacion dhe trajtohet bashkë me partnerin. Udhëzimi evropian i IUSTI (2021) dhe ai britanik i BASHH (2025) theksojnë trajtimin sipas rezistencës, sepse rezistenca ndaj antibiotikëve është në rritje.
• Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealyticum dhe Ureaplasma parvum gjenden shpesh te gra krejtësisht të shëndetshme. Bordi Editorial i Udhëzimeve Evropiane për IST-të (deklaratë qëndrimi, 2018) nuk rekomandon testim apo trajtim rutinë të tyre, sepse bartja pa simptoma është e zakonshme dhe shumica e njerëzve nuk zhvillojnë sëmundje.

Çfarë do të thotë kjo në praktikë:

• Një rezultat pozitiv për ureaplazma pa simptoma zakonisht nuk kërkon cikle të njëpasnjëshme antibiotikësh.
• Vendimi për trajtim merret nga mjeku duke parë simptomat, ekzaminimin, shtatzëninë ose planet për shtatzëni, dhe rezultatet e tjera.
• Antibiotikët e panevojshëm prishin florën vaginale dhe mund të nxisin kandidën – një rreth vicioz që e shohim shpesh.

Nëse keni sjellë një rezultat nga një laborator tjetër, merreni me vete në vizitë: e interpretojmë bashkë.

06HPV, kondilomat gjenitale dhe herpesi gjenital: çfarë duhet të dini

HPV (Human Papilloma Virus) është infeksioni viral gjenital më i shpeshtë. Sipas OBSH, rreth 300 milionë gra kanë infeksion HPV në çdo moment. Shumica e infeksioneve zhduken vetë nga sistemi imunitar brenda rreth dy vjetësh (CDC).

• Llojet me rrezik të ulët (kryesisht HPV 6 dhe 11) shkaktojnë kondilomat gjenitale – rritje të vogla, me ngjyrë lëkure, si lule lakre. Ato nuk kthehen në kancer, por trajtohen për shkak të shqetësimit dhe ngjitshmërisë.
• Llojet me rrezik të lartë (p.sh. HPV 16 dhe 18) nuk japin simptoma, por kur qëndrojnë për vite mund të shkaktojnë ndryshime në qafën e mitrës. Prandaj kontrolli i rregullt me Pap test dhe/ose test HPV është mbrojtja kryesore; vaksina HPV parandalon llojet kryesore.
• Kondilomat trajtohen me metoda lokale të zgjedhura nga mjeku pas ekzaminimit. Mos përdorni preparate për lytha të lëkurës në zonën gjenitale.

Herpesi gjenital shkaktohet kryesisht nga virusi HSV-2 (ndonjëherë HSV-1). OBSH vlerëson se mbi 520 milionë njerëz jetojnë me herpes gjenital.

• Simptomat: flluska të vogla dhe plagë të dhimbshme, djegie, ndonjëherë ethe në episodin e parë.
• Nuk ka shërim përfundimtar, por barnat antivirale i shkurtojnë episodet dhe mund t’i parandalojnë ato që përsëriten shpesh.
• Në shtatzëni është e rëndësishme t’i tregoni mjekut nëse keni pasur ndonjëherë herpes, sepse rreziku më i madh për bebin lidhet me një episod të parë afër lindjes.

Kjo është një përmbledhje: diagnoza e plagëve gjenitale kërkon gjithmonë ekzaminim, sepse jo çdo plagë është herpes.

07Infeksion urinar te femrat dhe inflamacioni pelvik (PID): simptomat

Infeksioni urinar (cistiti) është ndër infeksionet më të shpeshta te gratë, sepse uretra e shkurtër i lejon bakteret – më shpesh E. coli nga zorra – të arrijnë lehtë në fshikëz.

Simptomat e infeksionit urinar:

• Djegie ose dhimbje gjatë urinimit.
• Urinim i shpeshtë dhe urgjent, edhe me pak urinë.
• Urinë e turbullt, me erë të fortë ose me gjak.
• Dhimbje mbi kockën pubike.
• Ethe, të dridhura ose dhimbje në mes (shpinë/brinjë) mund të tregojnë që infeksioni ka arritur në veshka – kjo kërkon vizitë po atë ditë.

Diagnoza bëhet me analizë urine dhe, kur duhet, urinokulturë me antibiogramë, që tregon cili antibiotik vepron. Kjo ka rëndësi të madhe në infeksionet që përsëriten: antibiotiku i marrë «nga përvoja e shoqes» rrit rezistencën dhe nxit kandidën. Djegia gjatë urinimit mund të vijë edhe nga kandida, trikomonas ose klamidia, prandaj gjinekologu i shikon të gjitha së bashku.

Inflamacioni pelvik (PID – Pelvic Inflammatory Disease) është infeksioni i mitrës, tubave dhe ndonjëherë vezoreve, zakonisht nga klamidia ose gonorrea e patrajtuar që ngjitet lart.

• Simptomat: dhimbje në pjesën e poshtme të barkut, dhimbje gjatë marrëdhënies, sekrecione anormale, gjakderdhje e çrregullt, ethe.
• Pasojat e mundshme kur vonohet trajtimi: infertilitet tubar, shtatzëni jashtë mitrës, dhimbje kronike pelvike.
• Udhëzimet e CDC (2021) këshillojnë fillimin e trajtimit pa vonesë kur ka dyshim klinik. Ekografia ndihmon të përjashtohen shkaqe të tjera dhe të shihet nëse ka koleksion (absces).

08Pse më përsëritet infeksioni vaginal? Parandalimi, higjiena dhe vera

Infeksioni që «kthehet» rrallë është fat i keq: zakonisht ka një arsye – diagnozë e pasaktë, trajtim i ndërprerë, partner i patrajtuar (në IST), faktor nxitës që nuk është hequr, ose përdorim i tepërt i antibiotikëve dhe produkteve intime.

Mite të shpeshta për higjienën:

• «Sa më shumë larje, aq më mirë» – jo. Mjafton ujë dhe, nëse doni, një pastrues i butë pa parfum vetëm në pjesën e jashtme, një herë në ditë.
• «Dushi vaginal pastron infeksionin» – jo. CDC dhe ACOG këshillojnë kundër tij: prish florën dhe rrit rrezikun e vaginozës.
• «Shtupat dhe sprejet intime mbajnë freski» – shpesh irritojnë dhe nxisin infeksionet.
• «Infeksioni vjen nga tualeti publik» – shumë rrallë; shkaqet e vërteta janë zakonisht të brendshme ose seksuale.

Çfarë ndihmon realisht:

• Të brendshme pambuku, jo shumë të ngushta; ndërrim i shpejtë i rrobave të banjës dhe të sportit të lagura.
• Pastrim nga përpara mbrapa pas tualetit.
• Urinim pas marrëdhënies (ndihmon kundër cistitit).
• Prezervativi mbron nga IST-të dhe mund të ulë përsëritjen e vaginozës.
• Antibiotikë vetëm kur i përshkruan mjeku – çdo kurë e panevojshme rrit rrezikun e kandidës.
• Kontroll i diabetit, nëse e keni.

Vera dhe pishinat: nxehtësia, lagështia, rrobat e banjës që mbahen të lagura për orë të tëra dhe ndryshimi i ritmit të jetës e rrisin rrezikun e kandidës. Prof. Asoc. Dr. Elinda Gjata ka folur për këtë temë në emisionin «Klinika 24» të Report TV, kushtuar infeksioneve vaginale gjatë verës. Klori i pishinës vetë rrallë shkakton infeksion, por mund të irritojë – dush me ujë të pastër dhe tharje e mirë pas notit ndihmojnë.

Probiotikët: CDC (2021) vëren se nuk ka prova të forta që ato parandalojnë kandidën. Nuk dëmtojnë zakonisht, por nuk zëvendësojnë diagnozën dhe trajtimin.

09Infeksion në shtatzëni: pse ka rëndësi dhe çfarë bëhet?

Në shtatzëni infeksionet janë më të shpeshta dhe kanë më shumë rëndësi, sepse disa prej tyre lidhen me komplikime për nënën dhe bebin. Lajmi i mirë: shumica diagnostikohen lehtë dhe trajtohen në mënyrë të sigurt kur trajtimi zgjidhet nga mjeku.

• Kandida është më e shpeshtë për shkak të hormoneve. Trajtohet, por jo me çdo bar: CDC (2021) rekomandon në shtatzëni vetëm trajtim vaginal dhe këshillon të shmanget një bar oral i zakonshëm antimykotik.
• Vaginoza bakteriale me simptoma lidhet, sipas CDC, me plasjen e parakohshme të membranave, lindjen e parakohshme dhe infeksione pas lindjes – prandaj trajtohet kur jep simptoma.
• Infeksioni urinar, edhe pa simptoma (bakteriuria asimptomatike), duhet kërkuar me analizë urine: Task Force-i Amerikan i Shërbimeve Parandaluese (USPSTF, 2019) rekomandon depistimin e të gjitha grave shtatzëna, sepse i patrajtuar mund të kalojë në infeksion të veshkave.
• Klamidia, gonorrea dhe trikomonas mund të ndikojnë në rrjedhën e shtatzënisë dhe të kalojnë te i porsalinduri; testohen dhe trajtohen bashkë me partnerin.
• Herpesi gjenital: tregojini mjekut çdo episod të mëparshëm.
• Streptokoku i grupit B (GBS): ACOG (2020) rekomandon tampon për GBS rreth javës 36–37.

Në shtatzëni, rregulli kryesor është: asnjë ovul, antibiotik apo «ilaç natyral» pa e pyetur gjinekologun. Sekrecionet pak më të shumta janë normale, por sekrecionet e ujshme të vazhdueshme, gjakderdhja, ethet ose djegia gjatë urinimit kërkojnë kontroll pa vonesë. Ekografia në klinikë ndihmon të vlerësohet edhe gjendja e shtatzënisë në të njëjtën vizitë.

10Si bëhet diagnostikimi i infeksionit në vizitë? Tamponi vaginal hap pas hapi

Diagnoza e saktë është gjysma e trajtimit. Ja si zhvillohet zakonisht vizita për infeksion gjinekologjik në Klinika Gjata:

1. Bisedë (anamneza): simptomat dhe kur filluan, cikli, kontracepsioni, shtatzënia e mundshme, antibiotikët e fundit, trajtimet që keni provuar, episodet e mëparshme. Pyetjet për partnerin bëhen në mënyrë diskrete dhe vetëm për të zgjedhur testet e duhura.
2. Ekzaminimi gjinekologjik: mjeku shikon vulvën, muret e vaginës dhe qafën e mitrës me spekulum, si dhe pamjen, sasinë dhe erën e sekrecioneve.
3. Matja e pH vaginal: një shirit i vogël tregon aciditetin – pH normal (nën 4.5) është tipik për kandidën, pH mbi 4.5 drejton drejt vaginozës bakteriale ose trikomonasit.
4. Tamponi vaginal ose cervikal: një shtupë e butë fërkohet për pak sekonda në vaginë ose në qafën e mitrës. Zakonisht nuk dhemb.
5. Mikroskopia dhe testet: sekrecioni ekzaminohet për kërpudha, «qeliza çelës» ose trikomonas; sipas rastit dërgohet për kulturë (p.sh. kandida recidivante, me identifikim të llojit) ose për teste molekulare për klamidia, gonorrea apo Mycoplasma genitalium. Kur dyshohet infeksion urinar, bëhet analizë urine dhe urinokulturë.
6. Ekografia, kur duhet: për dhimbje pelvike, dyshim për inflamacion pelvik, ose për të kontrolluar shtatzëninë.
7. Rezultatet dhe plani: disa gjetje diskutohen në të njëjtën vizitë; kulturat dhe testet laboratorike zakonisht vijnë pas disa ditësh. Trajtimi përshkruhet sipas shkakut, me udhëzime për partnerin dhe për kontrollin pasues kur nevojitet.

Për një rezultat sa më të saktë: mos përdorni ovula, kremra vaginalë apo dush vaginal 24–48 orë para vizitës dhe, nëse është e mundur, shmangni marrëdhëniet një ditë më parë. Nëse jeni me cikël, telefononi: shpesh është më mirë të vini pas tij, përveç kur simptomat janë të forta.

11Kur duhet të shkoni urgjent te gjinekologu?

Shumica e infeksioneve vaginale nuk janë urgjenca, por disa shenja nuk duhet të presin. Kërkoni vizitë po atë ditë, ose shkoni në urgjencë jashtë orarit, nëse keni:

• Ethe mbi 38°C bashkë me dhimbje në pjesën e poshtme të barkut ose sekrecione anormale.
• Dhimbje të forta pelvike, sidomos në njërën anë, ose dhimbje që shtohet shpejt.
• Test shtatzënie pozitiv bashkë me dhimbje barku ose gjakderdhje (duhet përjashtuar shtatzënia jashtë mitrës).
• Shtatzëni me ethe, djegie gjatë urinimit, rrjedhje uji, gjakderdhje ose dhimbje.
• Djegie gjatë urinimit me ethe, të dridhura ose dhimbje në shpinë/brinjë (dyshim për infeksion veshkash).
• Plagë të dhimbshme gjenitale me ethe ose vështirësi për të urinuar.
• Të vjella, marramendje ose ndjenjë e përgjithshme sëmundjeje e rëndë.

Kërkoni vizitë brenda pak ditësh nëse:

• Simptomat nuk përmirësohen pas trajtimit ose kthehen brenda dy muajsh (CDC këshillon vlerësim dhe testim në këtë rast).
• Keni pasur katër ose më shumë episode «kandide» në një vit.
• Partneri juaj ka diagnozë IST ose simptoma.
• Keni gjakderdhje pas marrëdhënies.

Për termin në Klinika Gjata: +355 4 234 0059.

12Pse Klinika Gjata për infeksionet gjinekologjike – dhe nga varet kostoja?

Klinika Gjata funksionon në Tiranë që nga viti 2009 dhe drejtohet nga Prof. Asoc. Dr. Elinda Gjata, MD, Dr. Sc., obstetre-gjinekologe me mbi 25 vjet përvojë dhe profesoreshë e asociuar në Universitetin e Mjekësisë, Tiranë.

• Ekspertizë specifike: kërkimi pasuniversitar i Dr. Gjatës (SHPU, 2004–2005) ishte për infeksionet mykotike dhe trajtimin e tyre, me fokus te kandidoza recidivante – pikërisht rastet që «nuk shërohen» me ovula të zakonshme.
• Diagnozë para trajtimit: ekzaminim, tampon vaginal ose kulturë sipas nevojës, dhe ekografi në të njëjtën klinikë.
• Diskrecion: biseda bëhet me respekt, pa gjykim, dhe të dhënat tuaja mbeten konfidenciale.
• Vazhdimësi: i njëjti mjek ndjek diagnozën, trajtimin, partnerin (kur duhet) dhe kontrollin pasues – e rëndësishme në infeksionet që përsëriten, në shtatzëni dhe para trajtimeve të fertilitetit.
• Komunikim publik: Dr. Gjata ka folur për infeksionet vaginale të verës në «Klinika 24» të Report TV.

Nga varet kostoja? Ne nuk publikojmë çmime fikse në internet, sepse çdo rast është i ndryshëm. Kostoja varet nga:

• Vizita gjinekologjike vetë dhe nëse nevojitet ekografi.
• Numri dhe lloji i testeve: tampon për mikroskopi, kulturë, teste molekulare për IST, analizë urine ose urinokulturë.
• Nëse nevojitet kontroll pas trajtimit ose testim i partnerit.
• Barnat e përshkruara, që blihen në farmaci.

Për informacion të saktë para vizitës, telefononi në +355 4 234 0059. Klinika ndodhet në Rrugën Hasan Sufa, Tiranë.